ഏഷ്യൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ഏറ്റവും ചെറിയ രാജ്യങ്ങളിലൊന്നായിരിക്കാം ബ്രൂണെ, എന്നാൽ വലിപ്പക്കുറവിനെ വെല്ലുന്ന വിസ്മയങ്ങളുടെയും വൈവിധ്യങ്ങളുടെയും ഒരു വലിയ ലോകം തന്നെയാണ് ഈ കൊച്ചു രാജ്യം സഞ്ചാരികൾക്കായി ഒരുക്കിവെച്ചിരിക്കുന്നത്. ‘സമാധാനത്തിന്റെ ആലയം’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ബ്രൂണെ ദാറുസ്സലാമിൽ അഞ്ച് ലക്ഷത്തിൽ താഴെ മാത്രമാണ് ജനസംഖ്യയുള്ളത്. എങ്കിലും, രാജ്യത്തിന്റെ ആകെ ഭൂവിസ്തൃതിയുടെ 70 ശതമാനത്തോളം ഭാഗവും നിബിഡമായ ഉഷ്ണമേഖലാ മഴക്കാടുകളാൽ സമ്പന്നമാണ് എന്നത് ഇവിടുത്തെ ജൈവവൈവിധ്യത്തിന്റെ ആഴം വ്യക്തമാക്കുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള ജലഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്ന് പവിഴപ്പുറ്റുകൾ നിറഞ്ഞ കടൽത്തീരങ്ങളിലേക്കും, അവിടെ നിന്ന് ആകാശം മുട്ടെ വളർന്നുനിൽക്കുന്ന നിത്യഹരിത വനങ്ങളിലേക്കും വളരെ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരിടമാണിത്. ഇവിടുത്തെ തനതായ ഭക്ഷണരീതികളും സജീവമായ സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യങ്ങളും, മനുഷ്യന്റെ ജീവിതവും ഇസ്ലാമിക വിശ്വാസങ്ങളും പ്രകൃതിയുമായി എത്രത്തോളം ഇഴചേർന്നു കിടക്കുന്നു എന്ന് നമുക്ക് കാണിച്ചുതരുന്നു.

 

പച്ചപ്പണിഞ്ഞ കുന്നുകൾക്കും ബ്രൂണെ നദിക്കും ഇടയിലായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന തലസ്ഥാന നഗരമായ ബന്ദർ സെരി ബെഗവാൻ, ഈ രാജ്യത്തിന്റെ സംസ്കാരവും പാരമ്പര്യവും അടുത്തറിയാനുള്ള ഏറ്റവും മികച്ച തുടക്കമാണ്. നഗരത്തിന്റെ പ്രൗഢി വിളിച്ചോതുന്ന പ്രധാന അടയാളങ്ങളിലൊന്നാണ് സ്വർണ്ണ താഴികക്കുടവും മാർബിൾ തൂണുകളുമുള്ള ഒമർ അലി സൈഫുദ്ദീൻ പള്ളി. നഗരത്തിന്റെ ആകാശദൃശ്യത്തിന് പുതിയൊരു ഭംഗി നൽകിക്കൊണ്ട് അടുത്തകാലത്ത് നിർമ്മിച്ച ബലായ് ഖസാന ഇസ്ലാം സുൽത്താൻ ഹാജി ഹസ്സനൽ ബോൾക്കിയ എന്ന കേന്ദ്രവും ഏറെ ശ്രദ്ധേയമാണ്. പ്രാദേശിക വാസ്തുവിദ്യാ ശൈലിയിലുള്ള മിനാരങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട് രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ഈ മന്ദിരം, ഇസ്ലാമിക വിജ്ഞാനവും പൈതൃകവും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും പഠിക്കുന്നതിനുമായി സമർപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അപൂർവ്വമായ ഖുർആൻ കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ, പുരാതന ഇസ്ലാമിക കരകൗശല വസ്തുക്കൾ, ജ്യോതിശാസ്ത്ര ഉപകരണങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കൊപ്പം പ്രവാചകൻ മുഹമ്മദ് നബിയുടെ തിരുകേശവും ഇവിടുത്തെ ഗാലറികളിൽ സൂക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. നഗരത്തിലെ പ്രധാന കാഴ്ചകളെല്ലാം തന്നെ ജലത്തോടും പ്രകൃതിയോടും ചേർന്നാണ് നിൽക്കുന്നത് എന്നത് ബ്രൂണെയിലുടനീളമുള്ള യാത്രകളിൽ നമുക്ക് കാണാൻ കഴിയുന്ന ഒരു പൊതുവായ പ്രത്യേകതയാണ്.

 

തലസ്ഥാന നഗരത്തിലെ പ്രധാന സ്മാരകങ്ങൾക്ക് സമീപത്തായി ബ്രൂണെ നദിയിലൂടെ നീണ്ടുകിടക്കുന്ന ‘കമ്പോങ് അയർ’ എന്ന ജലഗ്രാമം സഞ്ചാരികളെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ വിസ്മയിപ്പിക്കും. നദിയിൽ തൂണുകൾ നാട്ടി നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ള മുപ്പതോളം ഗ്രാമങ്ങളുടെ ഒരു കൂട്ടമാണിത്. ഏകദേശം 30 കിലോമീറ്ററോളം നീളമുള്ള തടിപ്പാലങ്ങളും നടപ്പാതകളും വഴിയാണ് ഈ ഗ്രാമങ്ങളെല്ലാം പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. കുറഞ്ഞത് 600 വർഷത്തെ ചരിത്രമുള്ള ഈ ജലഗ്രാമം ഇന്നും വളരെ സജീവമായ ഒരു ജനവാസ കേന്ദ്രമാണ്. വർണ്ണാഭമായ വീടുകൾക്കും പ്രാദേശിക ഭക്ഷണശാലകൾക്കും ഇടയിലൂടെ ബോട്ടുകളിലോ തടിപ്പാലങ്ങളിലൂടെ നടന്നോ സഞ്ചാരികൾക്ക് ഇവിടുത്തെ ജീവിതം നേരിട്ട് കാണാൻ സാധിക്കും. ഇതേ നദിയിലൂടെ മുന്നോട്ട് നീങ്ങുമ്പോൾ നഗരത്തിന്റെ തിരക്കുകൾ വളരെ വേഗത്തിൽ വന്യതയ്ക്ക് വഴിമാറുന്നത് കാണാം. കണ്ടൽക്കാടുകൾ നിറഞ്ഞ കൈവഴികളിലൂടെയുള്ള നദീയാത്രകളിൽ ബോർണിയോ ദ്വീപിൽ മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന നീളൻ മൂക്കുള്ള കുരങ്ങുകൾ, മക്കാക്കുകൾ, ഉടുമ്പുകൾ, പൊന്മാനുകൾ, കൊക്കുകൾ തുടങ്ങി നിരവധി പക്ഷിമൃഗാദികളെ അടുത്ത് കാണാൻ സാധിക്കും.

 

നദിക്കരയിലെ കാഴ്ചകൾക്കപ്പുറം ബ്രൂണെയിലെ സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ ദൈനംദിന ജീവിതം മറ്റൊരു മനോഹരമായ അനുഭവമാണ് നൽകുന്നത്. പള്ളികളും തുറസ്സായ ചന്തകളും ഇവിടുത്തെ ജീവിതത്തിന്റെ അവിഭാജ്യ ഘടകങ്ങളാണ്. പുതിയ പച്ചക്കറികളും പരമ്പരാഗത പലഹാരങ്ങളും പ്രാദേശിക വിഭവങ്ങളും വാങ്ങാനായി ആളുകൾ ഈ ചന്തകളിൽ എത്തുന്നു. ബ്രൂണെയുടെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ വിഭവങ്ങളിലൊന്നായ ‘അംബുയാറ്റ്’, സഞ്ചാരികൾ തീർച്ചയായും രുചിച്ചുനോക്കേണ്ട ഒന്നാണ്. ചവ്വരിയിൽ നിന്ന് തയ്യാറാക്കുന്ന പശപോലെയുള്ള ഈ വിഭവം, മുളകൊണ്ടുള്ള പ്രത്യേക ഉപകരണങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ചുറ്റിയെടുത്ത് പുളിയും എരിവുമുള്ള പ്രത്യേകതരം കറികളിൽ മുക്കിയാണ് പരമ്പരാഗതമായി കഴിക്കുന്നത്. വർഷം മുഴുവനും നടക്കുന്ന മതപരമായ ആചാരങ്ങളും ദേശീയ ആഘോഷങ്ങളും ബ്രൂണെ ജനതയുടെ ആതിഥ്യമര്യാദയും കൂട്ടായ്മയും അടുത്തറിയാൻ സഹായിക്കുന്നു. റംസാൻ മാസത്തിന് ശേഷമുള്ള ചെറിയ പെരുന്നാൾ ആഘോഷങ്ങളിൽ കുടുംബങ്ങൾ ബന്ധുക്കൾക്കും സുഹൃത്തുക്കൾക്കും അതിഥികൾക്കുമായി തങ്ങളുടെ വീടുകൾ തുറന്നിടുന്നു. ഫെബ്രുവരി 23ന് നടക്കുന്ന ദേശീയ ദിനത്തിൽ തലസ്ഥാന നഗരിയിൽ വർണ്ണാഭമായ പരേഡുകളും സാംസ്കാരിക പരിപാടികളും അരങ്ങേറുന്നു. ഇത്തരം ആഘോഷവേളകളിൽ സ്വർണ്ണവും വെള്ളിയും നൂലുകൾ ഉപയോഗിച്ച് അതിസൂക്ഷ്മമായി നെയ്തെടുക്കുന്ന ‘കൈൻ തെനുനാൻ’ എന്ന പരമ്പരാഗത വസ്ത്രങ്ങൾ ബ്രൂണെയുടെ കരകൗശല പാരമ്പര്യത്തിന്റെ പ്രതീകമായി മാറുന്നു.

 

തലസ്ഥാന നഗരിയിൽ നിന്ന് തീരദേശത്തേക്ക് നീങ്ങുമ്പോൾ മുവാര, മെരാഗങ് തുടങ്ങിയ മനോഹരമായ കടൽത്തീരങ്ങൾ കുടുംബങ്ങൾക്കും സഞ്ചാരികൾക്കും വിശ്രമിക്കാനുള്ള മികച്ച ഇടങ്ങളായി മാറുന്നു. എന്നാൽ ബ്രൂണെയുടെ തീരദേശ വിസ്മയങ്ങൾ കരയിൽ അവസാനിക്കുന്നില്ല, മറിച്ച് കടലിനടിയിലേക്ക് നീളുന്നു. ഇവിടുത്തെ തെളിഞ്ഞ കടൽജലത്തിൽ വർണ്ണാഭമായ പവിഴപ്പുറ്റുകളും വൈവിധ്യമാർന്ന കടൽജീവികളും മാത്രമല്ല, കടലിൽ മുങ്ങിപ്പോയ മുപ്പതോളം കപ്പലുകളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളും സ്കൂബ ഡൈവിംഗ് പ്രേമികളെ കാത്തിരിക്കുന്നുണ്ട്. തീരദേശത്തുനിന്ന് രാജ്യത്തിന്റെ ഉൾഭാഗത്തേക്ക് സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ കിഴക്കൻ ജില്ലയായ ടെംബുറോങ്ങിലേക്ക് എത്താം. ഇടതൂർന്ന വനങ്ങൾക്ക് നടുവിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ആഴം കുറഞ്ഞ നദികളിലൂടെ പരമ്പരാഗത നീളൻ ബോട്ടുകളിൽ യാത്ര ചെയ്താണ് ഇവിടേക്ക് എത്തുന്നത്. സംരക്ഷിത മഴക്കാടുകളുടെ ഭാഗമായ ഉലു ടെംബുറോങ് ദേശീയോദ്യാനം രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും സമ്പന്നമായ ജൈവവൈവിധ്യ മേഖലകളിലൊന്നാണ്. മരങ്ങളുടെ മുകളിലൂടെ നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ള നടപ്പാതയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ചക്രവാളം വരെ നീണ്ടുകിടക്കുന്ന നിബിഡവനങ്ങളുടെ വിസ്മയകരമായ കാഴ്ച കാണാം. താഴെ വനപാതകളിലൂടെ നടന്ന് പുഴകളിലും വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളിലും ഇറങ്ങി കുളിക്കാനും, കയാക്കിംഗ് പോലുള്ള സാഹസിക ജലവിനോദങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടാനും ഇവിടെ അവസരമുണ്ട്. അഞ്ഞൂറിലധികം പക്ഷി വർഗ്ഗങ്ങളും നൂറ്റിയെഴുപത് സസ്തനികളും എൺപത് ഉഭയജീവികളും വസിക്കുന്ന ഈ കൊച്ചു രാജ്യം, പ്രകൃതിയെയും സംസ്കാരത്തെയും സ്നേഹിക്കുന്ന ഏതൊരു സഞ്ചാരിക്കും മറക്കാനാവാത്ത അനുഭവങ്ങളാണ് സമ്മാനിക്കുന്നത്.