പശ്ചിമേഷ്യൻ രാഷ്ട്രീയ ഭൂപടത്തിൽ വീണ്ടും യുദ്ധഭീതിയുടെ കരിനിഴൽ വീഴ്ത്തിക്കൊണ്ട് അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം പുതിയ തലങ്ങളിലേക്ക് കടക്കുകയാണ്. ആഗോള എണ്ണ വിപണിയെയും ലോക സമാധാനത്തെയും ഒരുപോലെ മുൾമുനയിൽ നിർത്തുന്ന ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ നീക്കങ്ങൾ എന്തായിരിക്കും അടുത്തതായി കൊണ്ടുവരിക എന്ന ആകാംക്ഷയിലാണ് ലോകരാജ്യങ്ങൾ. ന്യൂയോർക്ക് പോസ്റ്റിനെ ഉദ്ധരിച്ച് പ്രമുഖ വാർത്താ ഏജൻസിയായ റോയിട്ടേഴ്സ് പുറത്തുവിട്ട ഏറ്റവും പുതിയ റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, ഇറാനെതിരായ സൈനിക നീക്കങ്ങളിൽ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപ് ഒരു താൽക്കാലിക വിരാമത്തിന് തയ്യാറെടുക്കുകയാണെന്നാണ് സൂചന. എന്നാൽ, അമേരിക്കയിൽ നിന്ന് വരുന്ന പരസ്പരവിരുദ്ധമായ പ്രസ്താവനകളും ഇറാന്റെ ശക്തമായ താക്കീതുകളും ഈ മേഖലയിലെ അനിശ്ചിതത്വം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
കഴിഞ്ഞ ആഴ്ച ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ ഖേഷ്ം ദ്വീപിലുള്ള ഇറാനിയൻ പ്രതിരോധ കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് നേരെ അമേരിക്ക നടത്തിയ ആക്രമണത്തിന് തൊട്ടുപിന്നാലെയാണ് ട്രംപിന്റെ പുതിയ നിലപാട് പുറത്തുവന്നിരിക്കുന്നത്. ഈ സൈനിക നടപടിയെ “ചെറിയ ആക്രമണങ്ങൾ” എന്നാണ് ട്രംപ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഇറാനെ യെമനിലെ വിമത സഖ്യകക്ഷികളോ അമേരിക്കയെ പ്രകോപിപ്പിക്കാത്തിടത്തോളം കാലം ഇറാനെതിരെ പുതിയ സൈനിക ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തുന്നതിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കാൻ തീരുമാനിച്ചതായി ട്രംപ് തന്റെ മുതിർന്ന ഉപദേഷ്ടാക്കളെ അറിയിച്ചതായി റോയിട്ടേഴ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു. അമേരിക്കൻ താൽപ്പര്യങ്ങൾക്ക് ഭീഷണിയുണ്ടായാൽ ശക്തമായി തിരിച്ചടിക്കുമെന്ന് ആവർത്തിക്കുമ്പോഴും, നിലവിലെ സാഹചര്യത്തിൽ ഒരു സൈനിക ഇടവേളയാണ് വൈറ്റ് ഹൗസ് ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.
എന്നിരുന്നാലും, അമേരിക്കൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്നും പുറത്തുവരുന്ന സന്ദേശങ്ങൾ തികച്ചും സമ്മിശ്രമാണ്. നവംബർ 12ന് സേലം ന്യൂസ് ചാനലിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, അമേരിക്കൻ സഖ്യകക്ഷികളെയോ കപ്പലുകളെയോ ഭീഷണിപ്പെടുത്താൻ ഇറാൻ മുതിർന്നാൽ യാതൊരു മടിയും കൂടാതെ ആക്രമിക്കുമെന്ന് ട്രംപ് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിരുന്നു. എന്നാൽ അതേ ദിവസം തന്നെ സ്പോർട്സ് ജേണലിസ്റ്റ് സ്റ്റീഫൻ എ. സ്മിത്തിന് നൽകിയ മറ്റൊരു അഭിമുഖത്തിൽ, പ്രാദേശിക സഖ്യകക്ഷികളുടെ അഭ്യർത്ഥന മാനിച്ചാണ് കൂടുതൽ ആക്രമണങ്ങൾ വൈകിപ്പിക്കുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. “എനിക്ക് ഇത് ഉടനടി അവസാനിപ്പിക്കാൻ കഴിയും, പക്ഷേ ഞാൻ സംരക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളുടെ അഭ്യർത്ഥന മാനിച്ച്, ഞങ്ങൾ അത് കുറച്ചുകൂടി ദീർഘമായി, കുറച്ചുകൂടി മാന്യമായി ചെയ്യുന്നു,” എന്നായിരുന്നു ട്രംപിന്റെ വാക്കുകൾ.
അമേരിക്കയുടെ ഈ നിലപാട് മാറ്റത്തിന് പിന്നിൽ തിരശ്ശീലയ്ക്ക് പിന്നിൽ നടന്ന ശക്തമായ നയതന്ത്ര ഇടപെടലുകളുണ്ടെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്. സൗദി കിരീടാവകാശി മുഹമ്മദ് ബിൻ സൽമാനുമായും തുർക്കി പ്രസിഡന്റ് റജബ് ത്വയ്യിബ് എർദോഗനുമായും ട്രംപ് നടത്തിയ നിർണ്ണായക സംഭാഷണങ്ങൾ ഇതിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. മേഖലയിൽ കൂടുതൽ സംഘർഷങ്ങൾ ഒഴിവാക്കണമെന്നും സംയമനം പാലിക്കണമെന്നും ഇരു നേതാക്കളും ട്രംപിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടതായി ഒരു മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥനെ ഉദ്ധരിച്ച് വാർത്താ ഏജൻസികൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു. ഖത്തറിന്റെയും മറ്റ് ഇടനിലക്കാരുടെയും നേതൃത്വത്തിൽ നയതന്ത്ര ശ്രമങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഇതുവരെ കൃത്യമായ ഒരു കരാറിലെത്താൻ സാധിച്ചിട്ടില്ല.
മറുവശത്ത്, സൈനിക നടപടികൾക്ക് പകരം സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങളിലൂടെ ഇറാനെ തളർത്താനാണ് അമേരിക്ക ശ്രമിക്കുന്നതെന്ന് അമേരിക്കൻ സ്റ്റേ് സെക്രട്ടറി മാർക്കോ റൂബിയോയുടെ വാക്കുകളിൽ നിന്ന് വ്യക്തമാണ്. നവംബർ 13 ന് ഫെഡറലിസ്റ്റ് സൊസൈറ്റിയോട് സംസാരിക്കവെ, യുദ്ധം “സൈനികമായി ഫലപ്രദമായി അവസാനിച്ചു” എന്നാണ് റൂബിയോ അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്. ഇറാനുമേൽ ചെലുത്തുന്ന കടുത്ത സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദം ആ രാജ്യത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നതിനാൽ നിലവിൽ കൂടുതൽ സൈനിക നടപടികളുടെ ആവശ്യമില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. ഇറാൻ ഒരിക്കലും ആണവായുധം കൈവശപ്പെടുത്തുന്നില്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കുകയാണ് അമേരിക്കയുടെ വിജയത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമെന്നും റൂബിയോ കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
ഇതിന്റെ ഭാഗമായി ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിൽ അമേരിക്ക ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഉപരോധം ഇപ്പോഴും ശക്തമായി തുടരുകയാണ്. ഇത് ഇറാന്റെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് മേൽ കടുത്ത സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തുകയും രാജ്യത്ത് പണപ്പെരുപ്പം കുതിച്ചുയരാൻ കാരണമാവുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്. തങ്ങൾ യുദ്ധത്തിൽ വിജയിച്ചുവെന്ന് നവംബർ 11 ന് അവകാശപ്പെട്ട ട്രംപ്, പിന്നീട് തന്റെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്ഫോമായ ട്രൂത്ത് സോഷ്യലിൽ കുറിച്ചത് അമേരിക്കയ്ക്ക് ഇനി ഇറാനുമായി ഒരു കരാറിന്റെ ആവശ്യമില്ലെന്നാണ്. സാമ്പത്തികമായി ഇറാനെ ഒറ്റപ്പെടുത്തി കീഴ്പ്പെടുത്താമെന്ന കണക്കുകൂട്ടലിലാണ് അമേരിക്കൻ ഭരണകൂടം മുന്നോട്ട് പോകുന്നത്.
എന്നാൽ അമേരിക്കയുടെ സമ്മർദ്ദ തന്ത്രങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ മുട്ടുമടക്കാൻ ഇറാൻ തയ്യാറല്ലെന്ന വ്യക്തമായ സൂചനകളാണ് ഇറാനിൽ നിന്നും വരുന്നത്. ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിന് ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ സംഘർഷം ഇപ്പോഴും രൂക്ഷമായി തുടരുകയാണ്. ഇറാനിയൻ അധികൃതരുമായി ഏകോപിപ്പിക്കാതെ ഈ തന്ത്രപ്രധാനമായ ജലപാത മുറിച്ചുകടക്കാൻ ശ്രമിച്ച രണ്ട് എണ്ണ ടാങ്കറുകൾ കടൽ മൈനുകളിൽ ഇടിച്ച് പൊട്ടിത്തെറിച്ചതായി ഇറാന്റെ ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്സ് നേവി അവകാശപ്പെട്ടു. ഇറാനിയൻ സ്റ്റേറ്റ് ടെലിവിഷൻ പുറത്തുവിട്ട ഈ വാർത്ത, മേഖലയിലൂടെയുള്ള ചരക്ക് ഗതാഗതം എത്രത്തോളം അപകടകരമായ അവസ്ഥയിലാണെന്ന് ലോകത്തിന് കാണിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.
അന്താരാഷ്ട്ര വേദികളിലും ഇറാൻ തങ്ങളുടെ നിലപാട് കടുപ്പിച്ചിരിക്കുകയാണ്. നവംബർ 13 ന് ചേർന്ന യുഎൻ സുരക്ഷാ കൗൺസിൽ യോഗത്തിൽ, ഇറാന്റെ ഡെപ്യൂട്ടി പ്രതിനിധി ഘോലാംഹൊസൈൻ ഡാർസി അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രയേലിനും ശക്തമായ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. തങ്ങളുടെ രാജ്യത്തിന് നേരെ ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള പുതിയ സൈനിക നീക്കങ്ങൾ ഉണ്ടായാൽ, അതിന് “ഉടനടിയും നിർണ്ണായകവുമായ പ്രതികരണം” നൽകാൻ ഇറാൻ മടിക്കില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. സ്വന്തം പരമാധികാരവും സുരക്ഷയും സംരക്ഷിക്കാൻ ഏതറ്റം വരെയും പോകാൻ തയ്യാറാണെന്ന ഉറച്ച സന്ദേശമാണ് ഇറാൻ ഇതിലൂടെ നൽകുന്നത്.
ചുരുക്കത്തിൽ, ഒരേസമയം സമാധാനത്തിന്റെയും യുദ്ധത്തിന്റെയും ഭാഷ സംസാരിക്കുന്ന അമേരിക്കൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ നയങ്ങൾ പശ്ചിമേഷ്യയിൽ വലിയ ആശയക്കുഴപ്പമാണ് സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നത്. ട്രംപിന്റെ പുതിയ നിലപാടിനെക്കുറിച്ച് മാധ്യമങ്ങൾ പ്രതികരണം തേടിയെങ്കിലും അമേരിക്ക ഇതുവരെ ഔദ്യോഗികമായി പ്രതികരിക്കാൻ തയ്യാറായിട്ടില്ല. സൈനിക ആക്രമണങ്ങൾ താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവെക്കാനുള്ള തീരുമാനം മേഖലയിൽ ശാശ്വത സമാധാനം കൊണ്ടുവരുമോ, അതോ വരാനിരിക്കുന്ന വലിയൊരു കൊടുങ്കാറ്റിന് മുൻപുള്ള ശാന്തത മാത്രമാണോ ഇത് എന്ന് വരും ദിവസങ്ങളിൽ വ്യക്തമാകും. ന്യൂയോർക്ക് പോസ്റ്റിനെ ഉദ്ധരിച്ച് റോയിട്ടേഴ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത ഈ വിവരങ്ങൾ അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർക്കിടയിൽ വലിയ ചർച്ചകൾക്കാണ് വഴിവെച്ചിരിക്കുന്നത്.






